ساخت باغ ویلا؛ بخش دوم تاسیسات، درب و پنجره

🔶 مرحله هفتم: لوله‌کشی آب و فاضلاب

 (مبحث ۱۶، فصل ۱۶-۴):

• لوله فاضلاب توالت: قطر ۱۱۰ میلی‌متر
• لوله فاضلاب روشویی، دوش، سینک: قطر ۵۰ میلی‌متر
• شیب لوله: حداقل ۲٪ (۲ سانتی‌متر در متر)
• دریچه بازدید هر ۱۵ متر یا در هر تغییر جهت بیش از ۴۵ درجه
• سیفون برای هر مصرف‌کننده
• ونت (هواکش) قطر ۵۰ میلی‌متر تا بالای سقف (حداقل ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از سقف)

آب سرد و گرم:

• لوله آب سرد: پلی‌اتیلن قطر ۲۰ میلی‌متر (۳/۴ اینچ) برای شاخه اصلی، ۱۶ میلی‌متر (۱/۲ اینچ) برای شاخه فرعی
• لوله آب گرم: PPR قطر ۲۰ میلی‌متر، عایق‌کاری شده
• فاصله لوله‌های آب گرم و سرد: حداقل ۱۵ سانتی‌متر
• شیر قطع اصلی آب در ورودی ملک

کف‌شور حمام:

• قطر کف‌شور: ۱۱۰ میلی‌متر
• شیب کف به سمت کف‌شور: ۲٪

✅ نکات اجرایی لوله‌کشی آب (آب‌رسانی)

• تجمیع فضاهای خیس: در یک پلان 70 متری، سعی کنید آشپزخانه، حمام و سرویس بهداشتی در مجاورت هم یا پشت به پشت طراحی شوند تا متراژ لوله‌کشی، افت فشار و هزینه‌ها به حداقل برسد.
• محافظت در برابر یخ‌زدگی: در خانه‌باغ‌ها به دلیل خالی ماندن بنا در روزهای سرد زمستان، احتمال ترکیدگی لوله‌ها بالاست. استفاده از لوله‌های پنج‌لایه (PEX-AL-PEX) به دلیل مقاومت بالاتر در برابر تنش‌های حرارتی توصیه می‌شود. همچنین لوله‌های روکار باید حتماً با فوم الاستومری عایق‌بندی شوند.
• تعبیه شیر تخلیه کل سیستم: در پایین‌ترین نقطه شبکه لوله‌کشی آب بنا، یک شیر تخلیه قرار دهید تا در صورت ترک باغ در زمستان، بتوانید کل آب سیستم را تخلیه کنید.
• مخزن ذخیره و پمپ: به دلیل افت فشار مکرر آب در مناطق ویلایی و روستایی، نصب یک مخزن پلی‌اتیلن (ضد جلبک سه‌لایه) به همراه یک پمپ آب (معمولاً 0.5 تا 1 اسب بخار برای یک طبقه) و ست‌کنترل الزامی است.

✅ نکات اجرایی لوله‌کشی فاضلاب

• جلوگیری از بوی نامطبوع (لوله ونت): یکی از مشکلات شایع در خانه‌باغ‌ها، پیچیدن بوی فاضلاب در فضای کوچک خانه است. اجرای اصولی لوله هواکش (Vent) فاضلاب و امتداد آن تا بالاتر از سطح بام، و همچنین استفاده از سیفون (شترگلو) با عمق آب‌بند مناسب، حیاتی است.
• جنس لوله‌ها: استفاده از لوله‌های PVC (پلیکا) فشار قوی یا پوش‌فیت (Push-Fit) با شیب استاندارد $1\%$ تا $2\%$.
• دفع فاضلاب (سپتیک یا چاه جذبی): در باغ‌ها معمولاً شبکه اگو شهری وجود ندارد. اگر سطح آب زیرزمینی بالاست، حتماً از سپتیک تانک پلی‌اتیلن استفاده کنید تا آب‌های زیرزمینی و خاک باغ آلوده نشود. فاصله چاه یا سپتیک از ساختمان باید حداقل 3 متر و از چاه آب آشامیدنی حداقل 15 متر باشد.

🔶 مرحله هشتم: برق‌کشی (مبحث ۱۳)

✅ نکات اجرایی 

• افت ولتاژ در فواصل طولانی (Voltage Drop): معمولاً کنتور برق در ورودی باغ قرار دارد و خانه باغ در انتهای آن. در فواصل بالای 50 متر، افت ولتاژ به شدت روی عملکرد پمپ‌های آب و لوازم خانگی تاثیر می‌گذارد. باید از کابل‌هایی با سطح مقطع بالاتر (ضخیم‌تر) بر اساس محاسبه دقیق افت ولتاژ استفاده شود.
• کابل‌کشی دفنی (Underground Routing): کابل‌های انتقال برق از ورودی باغ تا ساختمان باید حتماً دفن شوند تا از آسیب توسط بیل، گاوآهن یا ماشین‌آلات در امان باشند.
• عمق شیار باید حداقل 60 الی 80 سانتی‌متر باشد.
• روی کابل باید ماسه بادی، سپس آجر یا موزاییک، و در نهایت نوار اخطار زرد رنگ قرار گیرد.
• بهتر است از کابل‌های زره‌دار (NYRY) یا لوله‌های پلی‌اتیلن فشار قوی استفاده شود.
• سیستم اتصال زمین (Earth) و محافظ جان: به دلیل تماس زیاد با آب در محیط باغ، حفر چاه ارت مستقل برای خانه باغ و استفاده از کلید محافظ جان (RCCB/RCD) با حساسیت 30mA در تابلوی مینیاتوری کاملاً الزامی و حیاتی است.
• تجهیزات ضدآب (IP Rating): تمام پریزها، کلیدها و چراغ‌هایی که در محوطه بیرونی، ایوان و نمای خانه باغ نصب می‌شوند باید دارای استاندارد حفاظتی حداقل IP65 (ضد آب و ضد گرد و غبار) باشند و ترجیحاً درپوش باران‌گیر داشته باشند.
• تفکیک خطوط (Circuit Separation): خط برق پمپ آب شناور یا کف‌کش، سیستم روشنایی محوطه، و برق داخل ساختمان باید مینیاتوری‌های کاملاً مجزا در تابلو برق داشته باشند تا در صورت اتصالی پمپ، برق کل خانه قطع نشود.

تقسیم مدارها:

• مدار روشنایی: کابل ۳ × ۱.۵ میلی‌متر‌مربع، کلید ۱۰ آمپر
• مدار پریز: کابل ۳ × ۲.۵ میلی‌متر‌مربع، کلید ۱۶ آمپر
• مدار پکیج یا کولر: کابل ۳ × ۴ میلی‌متر‌مربع، کلید ۲۰ آمپر
• مدار پمپ آب: کابل ۳ × ۲.۵ میلی‌متر‌مربع، کلید ۱۶ آمپر

چاه ارت (مبحث ۱۳، ماده ۱۳-۱۱):

• میله مسی یا فولادی گالوانیزه قطر ۱۶ میلی‌متر، طول ۲ متر
• دفن در عمق ۲ متر با فاصله حداقل ۱ متر از دیوار ساختمان
• سیم ارت: کابل مسی ۱۶ میلی‌متر‌مربع تا تابلو
• چاه ارت باید با نمک، زغال و خاک اطراف رطوبت داشته باشد
• مقاومت ارت: حداکثر ۱۰ اهم برای ساختمان مسکونی
• اتصال به بدنه تابلو، بدنه پکیج، بدنه آبگرمکن و پریزهای دار

تعداد پریز و کلید:

• اتاق خواب: حداقل ۳ پریز دوقلو، ۲ کلید
• پذیرایی: حداقل ۴ پریز دوقلو، ۳ کلید
• آشپزخانه: حداقل ۶ پریز (۲ عدد روی کانتر)، ۲ کلید
• سرویس و حمام: ۱ پریز ضد آب IP44، ۱ کلید (خارج از حمام)

ارتفاع نصب:

• پریز: ۳۰ سانتی‌متر از کف
• کلید: ۱۲۰ سانتی‌متر از کف
• پریز روی کانتر آشپزخانه: ۱۱۰ سانتی‌متر از کف
• پریز حمام: حداقل ۶۰ سانتی‌متر فاصله از دوش یا وان (مبحث ۱۳، ماده ۱۳-۱۰-۴)

🔶 مرحله نهم: گاز و لوله‌کشی (مبحث ۱۴)

لوله گاز:

• لوله فولادی گالوانیزه ۱/۲ اینچ برای شاخه اصلی
• لوله لعابی سیاه ۳/۸ اینچ برای شاخه فرعی تا پکیج یا اجاق
• رنگ‌آمیزی لوله با رنگ زرد
• شیر قطع اصلی گاز در نزدیکی کنتور
• شیر قطع فرعی قبل از هر مصرف‌کننده
• لوله‌ها باید ثابت و بدون لرزش باشند

✅ نکات اجرایی

• منبع تامین گاز (شهری یا LPG): در بسیاری از باغ‌ها شبکه گاز شهری در دسترس نیست. اگر از مخزن گاز مایع (LPG) یا کپسول استفاده می‌کنید، جایگاه مخزن باید حداقل $3$ متر از ساختمان اصلی فاصله داشته باشد، روی سکوی بتنی تراز نصب شود و دارای سایبان برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب تابستان باشد.
• لوله‌کشی دفنی در محوطه (Underground Piping): مسیر لوله گاز از درب باغ (محل کنتور) تا ساختمان باید به صورت دفنی اجرا شود.
• عمق ترانشه (کانال) باید حداقل 60 سانتی‌متر باشد.
• استفاده از لوله‌های فولادی بدون درز (مانیسمان استاندارد API) الزامی است.
• لوله باید حتماً پرایمر خورده و با نوار مخصوص (نوار زرد و سیاه خط‌لوله) کاملاً نوارپیچی شود تا رطوبت خاک باغ باعث خوردگی و نشتی نشود.
• روی لوله باید با ماسه بادی (خاک نرم) پوشانده شده و در عمق 30 سانتی‌متری زمین، نوار اخطار زردرنگِ گاز قرار گیرد.
• تهویه و دودکش‌ها در فضای کوچک: بنای 70 متری فضای نسبتاً کوچکی است و اکسیژن آن سریعاً توسط وسایل گازسوز مصرف می‌شود. استفاده از پکیج‌های شوفاژ دیواری فن‌دار با دودکش دوجداره (که اکسیژن را از بیرون مکش می‌کنند) بهترین و ایمن‌ترین گزینه برای خانه‌باغ است.
• شیرآلات قطع‌کن و سنسورها: نصب یک شیر قطع‌کن اصلی در بیرون ساختمان (قبل از ورود به بنا) الزامی است. همچنین به دلیل بسته بودن درب و پنجره‌ها در زمستان، نصب سنسور هشدار نشت گاز و مونوکسید کربن (CO) به شدت توصیه می‌شود.

تهویه فضای نصب پکیج (مبحث ۱۴، ماده ۱۴-۳):

• اگر پکیج در فضای بسته است: دریچه تهویه حداقل 200 سانتیمتر مربع در قسمت پایین و بالای دیوار
• فاصله پکیج از سقف: حداقل ۶۰ سانتی‌متر
• فاصله از دیوار: حداقل ۳۰ سانتی‌متر

دودکش:

• قطر دودکش: طبق دستورالعمل سازنده پکیج (معمولاً ۱۱۰ یا ۱۲۵ میلی‌متر)
• دودکش باید تا بالای سقف ادامه یابد
• ارتفاع خروجی دودکش از سقف: حداقل ۵۰ سانتی‌متر (مبحث ۱۴، ماده ۱۴-۴-۲)
• شیب دودکش افقی: ۳٪ به سمت بالا
• دودکش عمودی باید از جنس استیل یا گالوانیزه باشد
• فلاشینگ دور دودکش در سقف

🔶 مرحله دهم: درب و پنجره

درب ورودی:

• ابعاد: ۹۰ × ۲۱۰ سانتی‌متر (عرض × ارتفاع)
• جنس: فلزی ضد سرقت با عایق صدا، یا چوبی روکش MDF
• قفل: دو پیچ با سیلندر استاندارد
• لولا: حداقل ۳ عدد تقویت‌شده

درب داخلی:

• ابعاد: ۸۰ × ۲۱۰ سانتی‌متر
• جنس: MDF روکش PVC یا ملامینه
• قفل: یک پیچ معمولی
• درب سرویس و حمام: قفل دستشویی

پنجره:

• قاب: UPVC دوجداره یا آلومینیوم ترمال‌برک
• شیشه: دوجداره با فاصله ۱۲ میلی‌متر و گاز آرگون (برای عایق حرارتی – مبحث ۱۹)
• توری: آلومینیوم با مش ۱.۵ میلی‌متر

سایه‌بان:

• سایبان پارچه‌ای یا فلزی روی پنجره‌های جنوبی و غربی
• طول سایبان برای جلوگیری از تابش مستقیم تابستان: حداقل ۸۰ سانتی‌متر

✅ نکات اجرایی 

• امنیت در برابر سرقت (بسیار مهم): خانه‌باغ‌ها معمولاً در خارج از بافت شهری هستند و امنیت بالایی می‌طلبند. برای درب ورودی حتماً از درب‌های ضدسرقت با ورق فولادی داخلی سراسری استفاده کنید. برای پنجره‌ها، نصب حفاظ فلزی (شاخ‌گوزنی یا فرفورژه) در بیرون بنا الزامی است.
• پروفیل‌های تقویتی در UPVC: اگر از پنجره‌های دوجداره UPVC استفاده می‌کنید، حتماً سفارش دهید که در داخل پروفیل‌ها از گالوانیزه با ضخامت حداقل 1.5 میلی‌متر استفاده شود تا سارقان نتوانند با دیلم کردن، چارچوب را خم کنند.
• عایق‌بندی و شیشه دوجداره: برای جلوگیری از هدررفت انرژی (گرمایش در زمستان و سرمایش در تابستان) و همچنین کاهش صدای محیط بیرون (پمپ آب، ماشین‌آلات کشاورزی، سگ‌های نگهبان)، استفاده از شیشه‌های دوجداره با تزریق گاز آرگون استاندارد ضروری است.
• توری حشرات (پلیسه): به دلیل وجود حشرات زیاد در محیط باغ، نصب توری‌های پلیسه‌ای (آکاردئونی) روی تمام بازشوها الزامی است. این توری‌ها در فصول سرد جمع می‌شوند و عمر بالایی دارند.
• نسبت مساحت نورگیر: برای یک بنای 70 متری که فضای نسبتاً کوچکی دارد، نورگیری مناسب باعث بزرگ‌تر دیده شدن فضا می‌شود. طبق استانداردهای معماری، مجموع مساحت پنجره‌ها باید حداقل معادل $10\%$ تا $15\%$ از مساحت کف بنا باشد.